حقوق شهروندي

عباس شکوهمند

بر اساس مطالعات جهاني و طبق مدارک موجود، بين 15 تا 76 درصد از زنان، در طول زندگي شان هدف خشونت فيزيکي يا جنسي هستند.
بيشتر اين خشونت ها در روابط خصوصي اتفاق مي افتد. بسياري از زنان (بين 9 تا 70 درصد) شوهران يا والدينشان را به عنوان مرتکب اعمال خشونت آميز، معرفي مي کنند.

زن کُشي
در گواتمالا، به طور متوسط در هر روز دو زن به قتل مي رسند. در هند، در سال 2007، 8093 مورد مرگ مربوط به جهيزيه گزارش شده و به تعداد نامشخصي از قتلهاي زنان و دختران جوان، به صورت غلط، عنوان «خودکشي» يا «تصادف» داده شده است. در استراليا، کانادا، اسرائيل، آفريقاي جنوبي و ايالات متحده بين 40 تا 60 درصد از مقتولان زن، توسط شريکان زندگي‌شان کشته شده اند. در ايالت چي‌هواهواي مکزيک، 66 درصد از قتلهاي زنان، توسط شوهران، دوستان پسر يا ساير اعضاي خانواده‌شان ارتکاب يافته است.

خشونت و زنان جوان
در سراسر جهان، تا 50 درصد از تجاوزات جنسي عليه دخترانِ زير 16 سال ارتکاب مي يابد. تنها در سال 2002، تعداد تخميني 15 ميليون دخترِ زيرِ 18 سال، از نوعي خشونت جسمي رنج مي بردند. اولين تجربة جنسيِ حدود 30 درصد از زنان، به صورت اجباري بوده است. اين درصد در ميان آن هايي که اولين تجربة جنسي آن ها زير 15 سال بوده، حتي بيشتر است و تا 45 درصد گزارش شده است. اولين تجربه جنسي آن ها، به صورت اجباري بوده است.

اعمال زيان‌بار
تقريباً 100 تا 140 ميليون دختر و زن در جهان ختنه شده‌اند. بيش از 3 ميليون دختر، در آفريقا هر ساله در معرض اين عمل قرار دارند. بيش از 60 ميليون دختر، در سراسر جهان، قبل از رسيدن به سن 18 سالگي ازدواج مي کنند. اين افراد، عمدتاً در جنوب آسيا ( 3/31 ميليون) و حومه صحراي بزرگ آفريقا (1/14 ميليون) هستند. خشونت و بدرفتاري، ويژگي ازدواج بسياري از اين دختران است. زناني که زود ازدواج مي کنند، بيشتر در معرض ضرب و جرح و تهديد قرار مي گيرند و بيشتر باور مي کنند که يک شوهر گاهي اوقات براي ضرب و جرح همسرش مجوز دارد.

قاچاق
از ميان 800 هزار نفرِ تخميني که ساليانه ميان مرزهاي ملي قاچاق مي شوند، 80 درصد آن ها زنان و دختران هستند که اکثر آن ها (79 درصد) براي بهره‌کشي جنسي قاچاق مي شوند. يک مطالعه و بررسي در اروپا نشان داد که 60 درصد از زنان قاچاق شده، قبل از اين که قاچاق بشوند، تجربه خشونت فيزيکي يا جنسي داشته اند. و اين خشونتِ جنسي به عنوان عامل محرکي براي قاچاق زنان است.

آزار جنسي
بين 40 تا 50 درصد از زنان، در کشورهاي اتحاديه اروپا، در محيط کار، پيشروي‌هاي جنسي ناخواسته، تماس فيزيکي يا ساير اَشکال آزار جنسي را تجربه کرده اند. در کشورهاي آسيايي، مطالعات در ژاپن، مالزي، فيليپين و کره جنوبي نشان مي دهد که 30 تا 40 درصد از زنان از آزار جنسي در محيط کار رنج مي برند. در نايروبي، 20 درصد از زنان در محيط کار يا مدرسه مورد آزار جنسي قرار مي گيرند. در ايالات متحده، 83 درصد از دختران 12 تا 16 ساله، در مدارس دولتي مورد آزار جنسي قرار مي گيرند.

برخی آمارها از خشونت در ایران
بر اساس نتايجي كه از خشونت در ايران بدست آمده :
-  34% زنان كتك خورده ( شاكي ) بيسواد و 6/23% مردان ( متشاكي ) طبق پرونده ها بي سواد بوده اند.
-  83% زنان خانه دار و 17% شاغل بوده اند /. بيشتر مردان داراي شغل آزاد ( 39% ) ، كارگر  24% و كارمند 13% بوده است.
-  ميانگين سن زنان 29 سال و مردان 35 سال بوده است.
-  ميانگين تفاوت سني بين زن و شوهر 6 سال و ميانگين تعداد فرزندان 3/2 نفر مي باشد در بيش از 30% موارد فاصله سني زن و شوهر بيشتر از 8 سال بوده است.
-  5/87% خشونت هاي اعمال شده بر زنان را خشونت فيزيكي و 5/32% را خشونت رواني شامل مي گردد.
-   55% خشونت ها موجب ضرب و جرح بدني شده و 8/28% كبودي بوده است .
-  89% پرونده ها مربوط به مناطق شهري و 11% مربوط به مناطق روستايي بوده است .
-  92% خشونت ها بر عليه زنان در منطل شخصي، 3/5% در خيابان و 7/2% در منزل اقوام بوده است .
-  10% مردان ( متشاكي ) مواد مخدر مصرف مي كرده اند.
-  در 1/77% موارد ازدواج بين زنان و شوهران مورد مطالعه اختياري و در 6/8% تحميلي بوده است .
-  علت دعواي بين زن و شوهر از نظر زنان به ترتيب كتك كاري ( 3/66% ) ، آزار و اذيت جسمي ( 8/58%) ، ضرب و شتم ( 3/31%)، ترك نفقه ( 8/23%) ، اهانت و توهين ( 8/18%) و بيرون كردن از خانه ( 8/18%) بوده است
 اما نتايج در يك نظرسنجي ديگر در كشورمان با عنوان همسرآزاري، حاكي از آن است كه 46درصد از پاسخگويان ادعا كرده‌اند كه توسط شوهران‌شان مورد آزار و اذيت قرار گرفته‌اند، 24درصد آزار روحي، 15درصد آزار روحي و جسمي، 5 درصد آزار جسمي و 20درصد از زنان پاسخگو اظهار داشتند كه به ياد ندارند چند بار مورد آزار قرار گرفته‌اند! 9درصد بيش از 10بار، 3درصد بين 9 تا 10بار، 3درصد بين 5 تا 6بار، 3درصد بين 3 تا 5 بار، 2درصد بين 1 تا 2بار را گزارش كرده‌اند.
9 درصد با ضربات دست، 9درصد با نيش زبان، كنايه و آزارهاي روحي، 3درصد با كمربند، 1درصد با ناسزا، 70 درصد هم به وسيله‌اي كه با آن مورد اذيت و آزار قرار مي‌گيرند اشاره نكردند. 64درصد زنان پاسخگو در ميان نزديكان‌شان زناني را مي‌شناسند كه مورد آزار و اذيت شوهران‌شان قرار مي‌گيرند.
 39 درصد پاسخگويان عقيده دارند حمايت قانوني از زنان و برخورد جدي با متخلفان براي جلوگيري از اين اعمال موثر است. 30درصد آنها به آگاهي و شناخت نسبت به حقوق مردان و همسران‌شان اشاره كردند. 27درصد به داشتن ايمان و اعتقادات مذهبي و 4درصد به ساير موارد اشاره كردند.
 32 درصد از پاسخگويان معتقدند كه ايجاد طرز تفكر حقوق برابر زن و مرد و آموزش آنان توسط رسانه‌هاي گروهي، بهترين راه ايجاد آگاهي در مردان نسبت به حقوق خود و همسران‌شان مي‌باشد. 27درصد به تربيت صحيح خانوادگي، 20درصد به داشتن پشتوانه و حمايت قانوني، 5 درصد به آموزش در دوران تحصيل و مدرسه و 6 درصد به بالابودن اعتقادات ديني اشاره كرده‌اند.

منبع: هفته نامه آسمان/ شماره 94/ 5 آذر 90/ ص 66