معرفی نهادهای حقوق بشر در ایران/7
سازمان دفاع از قربانيان خشونت
نهاد مدنی یا شبه مدنی؟
عباس شکوهمند
نهادهای مدنی در ایران اندک شمار و غیرفعال هستند اما تنها یک NGO ایرانی وجود دارد که توانسته در سازمان ملل مقام مشورتی کسب کند گرچه منتقدان آن را نهادی شبه مدنی می دانند.
سياوش ره‌پيک، مدير عامل سازمان دفاع از قربانيان خشونت در معرفي اين سازمان به آسمان گفت: اين سازمان، يک تشکل غيردولتي، غيرسياسي و غيرانتفاعي است که داراي مقام مشورتي خاص با شوراي اقتصادي- اجتماعي سازمان ملل متحد است. فعاليت اين سازمان از سال 1367 شروع شده و در طول 23 سال گذشته به ارائه خدمات حقوقي و بشردوستانه، برگزاري دوره‌هاي آموزشي، انجام پژوهش‌هاي کلي يا موردي با استفاده از مجموعه هاي کارشناسي و مجرب در حيطه‌هاي مورد نياز جامعه، توليد و انتشار، انتقال تجربيات و حضوري مؤثر در مجامع بينالمللي داشته است.
ارتباط با نهادهاي بينالمللي
وی درباره ارتباط اين سازمان با تشکل‌هاي بينالمللي گفت: از جمله دستاوردهاي سازمان در طول فعاليت‌هايش، عضويت در نهادهاي زير است:
اداره اطلاعات همگاني سازمان ملل متحد(UNDPI)
شبکه سازمانهاي غيردولتي براي تشکيل ديوان کيفري بينالمللي
بسيج جهاني عليه کار کودک، سازمان مبارزه بينالمللي عليه سلاح‌هاي کوچک و سبک (IANSA)
کنفرانس سازمانهاي غيردولتي داراي مقام مشورتي با سازمان ملل متحد (CONGO)
جنبش بينالمللي براي جهاني عادلانه(JUST)
شوراي بينالمللي توان‌بخشي قربانيان شکنجه (IRCT)
شبکه جوانان آسيا و شبکه توان‌بخشي قربانيان شکنجه در خاورميانه و شمال آفريقا (AMAN Network)
مأموريت سازمان
اين سازمان مأموريت دارد با تعهد به ميثاق اخلاقي خود، در راه رسيدن به هدف خود که تلاش و گسترش فرهنگ حقوق بشري و دفاع از قربانيان خشونت است گام بردارد. نکات برجسته اي که در ميثاق اخلاقي سازمان وجود دارد؛
احترام به ارزش‌هاي والاي بشري، احترام به حاکميت قانون و پاي‌بندي به ارزش‌ها، اصول اخلاقي و قوانين کشور، احترام به منافع ملي و شأن انسان و به رسميت شناختن حقوق فردي و احترام به منافع عموم جامعه، اعتقاد به عدالت، برابري و رعايت حقوق همگان (به ويژه زنان و کودکان) ترويج و توسعه فرهنگ نفي خشونت و ... است.
روش‌هاي سازمان
ره‌پيک در پاسخ به اين سوال که سازمان براي رسيدن به هدف خود از چه روش‌هايي استفاده مي کند؟ اظهار کرد:
از جمله روش‌هاي سازمان، عبارتند از:
· برگزاري سمينارها، سخنراني‌ها و کارگاه‌هاي آموزشي، با هدف آگاه سازي و ارتقاء سطح فرهنگ جامعه، تدوين مقالات و پژوهش و تحقيق در اين زمينه
· حمايت و دفاع از حقوق قربانيان خشونت و آسيب ديدگان اجتماعي
· ترويج و توسعه فرهنگ نفي خشونت در اَشکال مختلف
· ارايه خدمات مشورتي درباره توان‌بخشي آسيب ديدگان اجتماعي و معرفي آنها به مراکز ذيربط
ساختار سازمان
مدير عامل سازمان دفاع از قربانيان خشونت، درباره ساختار اين سازمان گفت: ارکان سازمان دفاع از قربانيان خشونت شامل معاونت پژوهش و آموزش، معاونت امور بين‌الملل، معاونت ارتباطات و معاونت توان‌بخشي است.
فعاليت‌هاي پژوهشي و آموزشي
سازمان دفاع از قربانیان خشونت به منظور عرضه پژوهش‌هاي قابل ارائه به مجامع علمي و رسمي در زمينه هاي حقوق بشر با موضوعات حقوقي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي با تشکيل تيم‌هاي کارشناسي و مجرب در حيطه‌هاي مورد نياز جامعه اقدام به پژوهش‌هاي کلي يا موردي در قالب طرح‌ها و پروژه‌هاي مختلف مي‌کند.
پژوهش‌ها و تحقيقات صورت گرفته در اين طرح‌ها، زمينه‌اي براي انجام طرح‌هاي عملي از قبيل برگزاري دوره‌ها، کارگاهها و نشست‌هاي علمي – آموزشي است.
از جمله اين نوع طرح‌ها که در تير ماه سال جاري انجام شد، طرح «تحکيم بنيان خانواده و پيشگيري از خشونت» بود. اين طرح در ميان افاغنه‌ي ساکن در اردوگاه سمنان و با همکاري کميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل و اداره کل اتباع و مهاجرين خارجي وزارت کشور و با هدف تحکيم بنيان خانواده در ميان اتباع افاغنه برگزار شد.
همچنین از دیگر طرح ها، نشست ها و کارگاه های آموزشی برگزار شده طی سال های اخیر می توان به موارد زیر اشاره کرد:
-طرح گروهی ارتقاء حقوق بشر و دسترسی بیشتر به عدالت
این طرح با هدف ارتقاء حقوق بشر و دسترسی بیشتر به عدالت در چارچوب برنامه حکمرانی مطلوب و با همکاری برنامه عمران ملل متحد برای یک دوره پنج ساله از 2005- 2009 به تصویب دولت جمهوری اسلامی ایران رسیده است. سازمان دفاع از قربانیان خشونت نیز به استناد سند طرح، یکی از شرکای این طرح به شمار میرود که در کنار هفت سازمان دولتی و غیردولتی فعالیتهایی را در راستای اهداف سند طرح انجام داده است.
-طرح حضور مؤثر سازمانهای غیردولتی در بررسی دورهای جهانی ایران 2010
نهادهای جامعهمدنی از جمله سازمانهای غیردولتی درکلیه مراحل روند بررسی دورهای جهانی فرصت مشارکت دارند. به منظور ایفای نقش سازنده سازمانهای غیردولتی در این روند ، طرحی تحت عنوان حضور موثرسازمانهای غیردولتی در بررسی دورهای جهانی در تیر و مردادماه 1388 در دستور کار سازمان دفاع از قربانیان خشونت قرار گرفت.
-کارگاه آموزشی راهنمای کسب مقام مشورتی از اکوسوک
کارگاه آموزشي راهنماي کسب مقام مشورتي از شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل (اکوسوک) توسط سازمان دفاع از قربانیان خشونت و با همکاری خانه فرهنگ جاودان در اردیبهشتماه 1390 با هدف ارتقاء اعتبار بينالمللي و افزايش موقعيت چانهزني سازمانهاي غيردولتي در سطح بينالمللي با حضور 45 تن از نمايندگان سازمانهاي غيردولتي در استان فارس برگزار شد.
تأليف و انتشارات
در حوزه تدوین، تألیف و انتشارات سازمان دفاع از قربانیان خشونت با توجه به اهداف و عملکردهای خود فعالیتهای انتشاراتی متعددی داشته است. از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-کتاب 15 سال پس از پکن
-کتاب مجموعه مقالات نشستهای جانبی سازمان دفاع از قربانیان خشونت همزمان با شانزدهمین اجلاس شورای حقوق بشر
- کتاب حقوق بشر در دستگاه قضایی
فعاليت در حوزه بينالمللي
مدير عامل اين سازمان غيردولتي، در تشريح فعاليت‌هاي اين سازمان در سطح بينالمللي اظهار کرد: اين سازمان به عنوان يک سازمان غيردولتي، بخشي از فعاليت‌هاي خود را در حوزه‌هاي بينالمللي تعريف نموده و توانسته است با کسب مقام مشورتي از شوراي اقتصادي و اجتماعي سازمان ملل متحد، اين فرصت را به دست آورد تا در اجلاس‌ها و کميسيون‌هاي رسمي سازمان ملل شرکت نموده و بيانيه‌ها و مواضع رسمي خود را ارايه دهد. هم‌چنين تلاش نموده تا با حضور در مجامع بينالمللي، فرصت‌ها و ظرفيت‌هاي جديدي را در عرصه‌هاي بينالمللي ايجاد نمايد که از آن جمله مي‌توان به موارد ذيل اشاره کرد:
نايب رئيس اول شبکه مراکز توان‌بخشي قربانيان شکنجه در خاورميانه و شمال آفريقا، عضويت در شبکه سازمانهاي غيردولتي وابسته به اداره اطلاعات عمومي ملل متحد، ارتباط با اعضاي کنفرانس سازمان هاي غيردولتي داراي مقام مشورتي با سازمان ملل، عضويت در ائتلاف سازمانهاي غيردولتي براي تشکيل ديوان کيفري بين‌الملل و ...
اجلاس هفدهم شوراي حقوق بشر
هفدهمين اجلاس شوراي حقوق بشر در خرداد ماه سال جاري در مقر اروپايي سازمان ملل متحد، در شهر ژنو برگزار شد، در اين اجلاس، احمد شهيد به عنوان گزارشگر ويژه وضعيت حقوق بشر در جمهوري اسلامي ايران انتخاب شد. سازمان دفاع از قربانيان خشونت، طي حضور در اين اجلاس، 4 نشست با گزارشگر ويژه وضعيت مدافعان حقوق بشر، گزارشگر ويژه‌ي اعدام‌هاي خودسرانه و خارج از رويه‌ي قضايي، گزارشگر ويژه‌ي ارتقاء و حمايت از حقوق بشر در زمان مبارزه با تروريسم و کارشناس مستقل در موضوع حقوق بشر و فقر فزاينده، در راستاي سياست‌هاي جديد خود در نفوذ و حضور اثرگذار در شوراي حقوق بشر و ارايه رويکردهاي جديد در نحوه تعامل و ارتباط با گزارشگران ويژه و کارشناسان نهادهاي بينالمللي برگزار کرد.
سازمان دفاع از قربانيان خشونت در طول اين اجلاس، به صدور بيانيه‌ي کتبي و قرائت بيانيه شفاهي پرداخت.
اين سازمان در جلسه جانبي شوراي حقوق بشر و دريافت‌هاي جديد که در حاشيه اجلاس هفدهم شوراي حقوق بشر تشکيل شد، شرکت نمود. سازمان، محصولات مختلفي نظير کتاب، نشريه، گزارش سالانه، نرم افزار مولتي مديا را که از قبل تهيه نموده بود، به صورت گسترده در اين اجلاس توزيع کرد.
مرکز مشاوره رها
مدیر عامل سازمان دفاع از قربانیان خشونت در اراتباط با معاونت توانبخشی سازمان دفاع از قربانیان خشونت بیان کرد: این معاونت در راستای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و ارایه خدمات حمایتی – درمانی به آسیبدیدگان، مرکز مشاوره راه را در سال 1381 با کسب محوز رسمی از سازمان بهزیستی استان تهران تأسیس نمود.
در این راستا مرکز مشاوره رها در راه رسیدن به اهداف خود که تلاش در راه گسترش فرهنگ حقوق بشری، تحکیم بنیان خانواده و پاسداری از سلامت روانی و اجتماعی است، فعالیتهای ذیل را انجام میدهد:
ارایه خدمات حمایتی – درمانی – مداخلهای در مورد خشونتهای خانگی (همسرآزاری- کودکآزاری)، برگزاری دورههای آموزشی (کوتاه مدت و بلندمدت)، برگزاری نشست و پنلهای کارشناسی، برگزاری جلسات سخنرانی، نمایش و نقد فیلمهای روانشناختی و اجتماعی، ارایه خدمات مشاورهای، رواندرمانی و روانپزشکی، وارایه خدمات تخصصی درمانی کودکان مبتلا به در خودفرو رفتگی ویژه متخصصان و کارشناسان بهداشت روان و آسیبهای اجتماعی با هدف توانافزایی کارشناسان و تهیه و تدوین بستههای آموزشی شامل لوحهای فشرده صوتی، تصویری و کتابچه.
همچنین از جمله کارگاهها و دورههای آموزشی برگزار شده توسط مرکز مشاوره رها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دوره آموزشی رفتار درمانی شناختی (تخصصی)
دوره آموزشی مداخله در بحران با استفاده از تکنیکهای شناختی- رفتاری و .....
منبع: هفته نامه آسمان/ شماره 97/ شنبه 26 آذر 90/ ص 55